Game tên là Ánh Sáng Cuối Cùng, nên ánh sáng không thể làm qua loa. Màn đầu là một xí nghiệp bỏ hoang lúc nửa đêm. Muốn người chơi thấy sợ thì ánh sáng phải gánh phần lớn: chỗ nào sáng, chỗ nào tối, cái gì đang nấp trong bóng.
Nghe thì đơn giản, nhưng đây là phần mình làm đi làm lại nhiều nhất. Bài này kể lại từng bước, kể cả những lần làm sai, cho tới bản hiện tại đã ổn hơn nhiều.
Mỗi lần sửa, mình chụp lại đúng góc máy cũ để so trước và sau. Các GIF trong bài đều ghép từ những ảnh chụp đó. Ô vàng dưới mỗi hình cho biết đang ở bước mấy.
Chương 1Sáng khắp nơi, rồi tắt sạch
Bản đầu tiên, cả xưởng được phủ một lớp ánh sáng chung khá mạnh. Nhìn thì rõ, nhưng phẳng lì: không có góc tối, không có chỗ nào khiến người chơi phải dè chừng.
Phản xạ đầu tiên là tắt bớt đèn. Tắt quá tay thì màn hình tối như mực: thùng hàng, xe nâng, nhân vật chìm thành một mảng, mất luôn hình khối.
Bài học đầu tiên: tối không có nghĩa là tắt đèn. Bóng tối cần vài nguồn sáng đặt có chủ đích, để chỗ sáng làm nền cho chỗ tối. Thêm một chút ánh sáng nền thật nhẹ để mắt vẫn đọc được hình.
Chương 2Vòng "vảy cá" quanh bóng đèn
Để ánh sáng hợp với pixel art, mình cho nó chia nấc: độ sáng giảm theo từng bậc thay vì giảm mượt. Ý thì hay, nhưng nấc quá thô nên quanh mỗi bóng đèn hiện ra từng vòng tròn đồng tâm như vảy cá, nhìn rất rối mắt.
Mình đã thử lần lượt:
- Rắc hạt nhiễu cho các nấc hoà vào nhau: hết vòng, nhưng tường lấm tấm như phủ cát bẩn. Mình không thích kiểu chấm hột này.
- Gom ánh sáng thành ô vuông 4 pixel cho ra chất pixel: vòng vẫn còn, chỉ thành vòng răng cưa.
- Ô 3 pixel, chia 24 nấc: đỡ hơn nhiều, nhưng nhìn kỹ vẫn thấy.
- Mịn từng pixel, bỏ hẳn chia nấc: hết vòng, hết khối.
Cuối cùng mình hiểu ra: hình vẽ thì giữ pixel, còn ánh sáng nên mịn. Ánh sáng mịn phủ lên hình pixel vẫn ra chất pixel art, mà không sinh ra vòng.
Chương 3Nắng qua cửa sổ
Ô cửa sổ trên tường xưởng ban đầu chiếu xuống một hình nón màu cam đặc, dày như tấm vải dán lên tường, che luôn đồ vật phía sau.
Lần sửa đầu, mình đổi nó thành các tia song song, mờ dần về phía dưới, có bụi bay lơ lửng trong tia. Đến khi chuyển màn chơi sang ban đêm, nắng chiều thành ánh trăng xanh nhạt: đủ thấy hình, không lấn át cảnh.
Chương 4Một kiểu đèn chung, rồi cúp điện
Lúc này mỗi loại đèn trong xưởng (đèn tuýp, đèn vòm, đèn khẩn cấp, biển thoát hiểm) lại mỗi cái một kiểu, đặt cạnh nhau trông lạc quẻ. Mình gom lại thành một hệ đèn chung: đèn nào cũng có chùm sáng, quầng quanh bóng và bụi bay theo cùng một phong cách, chỉ khác màu và độ mạnh.
Rồi mình cúp điện cả xưởng. Đèn trần tắt hết, chỉ còn đèn khẩn cấp đỏ và vài đốm sáng lẻ. Đèn trần chỉ sáng lại khi người chơi chạy được máy phát. Từ đây xưởng mới bắt đầu có không khí.
Chương 5Có vật chắn thì phải có bóng
Có đèn rồi thì phải có bóng. Zombie, kẻ cướp, con chó và đồ vật trên sàn giờ đều đổ bóng đúng dáng: khung bóng ôm sát từng pixel của hình, nên bóng có tay có chân chứ không phải một khối hộp.
Lỗi khó chịu nhất ở phần này: đèn pin xuyên qua zombie. Bóng có đổ, nhưng vẫn lọt khoảng 40% ánh sáng. Thêm phần ánh sáng dội lại từ tường đi thẳng qua người zombie, nên phía sau lưng nó vẫn sáng. Mình sửa hai chỗ:
- Bóng đặc hơn nhiều, gần như không còn lọt sáng.
- Ánh sáng dội lại của đèn pin dừng ngay khi chạm zombie.
Mình thêm một lớp tối dần ở bốn góc màn hình. Mắt người chơi tự dồn vào giữa, đúng chỗ đèn pin đang rọi.
Chương 6Phải soi đèn mới thấy
Đây là thay đổi mình thích nhất. Trước đây zombie đứng trong bóng tối vẫn hiện rõ, chỉ hơi tối đi một chút. Giờ thì zombie khuất sau tường, hay đứng ngoài vùng sáng, sẽ biến mất hẳn. Phải rọi đèn tới mới thấy.
Luật rất đơn giản, game kiểm tra liên tục:
- Từ mắt nhân vật tới zombie có đường nhìn không, hay bị tường che?
- Zombie có đang được chiếu sáng không, bởi đèn pin, đèn tường hay ánh trăng?
- Đứng sát bên nhân vật, hoặc tự mang đèn trên người, thì luôn thấy.
Đủ điều kiện là zombie hiện ra gần như ngay lập tức. Khi đèn rời đi, nó mờ dần rồi mới chìm vào bóng tối, nên người chơi vẫn kịp nhớ nó đứng ở đâu.
Cảm giác chơi khác hẳn: cái đèn pin không chỉ để soi đường nữa, mà để dò xem trong bóng tối có gì.
Chương 7Cửa vào và bầu trời đêm
Khu cửa vào là chỗ chiếc xe tải tông thủng tường. Lúc trước chỗ này sáng hơn hẳn bên trong vì có lửa, đèn pha và một khe trời lọt qua sau mũi xe. Mình sửa lại:
- Cho cửa vào tối ngang giữa xưởng.
- Bỏ đám cháy, vì xe đã nằm đó lâu rồi.
- Bịt khe trời sau mũi xe, cùng vệt ánh trăng cắt một đường thẳng cứng trên tường, nhìn rất giả.
Bầu trời cũng đổi từ hoàng hôn tím sang đêm xanh đen có sao. Thành phố phía xa mất điện, tối om.
Chương 8Đèn thật: xe tải và cột đèn đường
Hai nguồn sáng ngoài trời này mình làm lại sau khi xem ảnh chụp thật, vì làm theo trí nhớ thì không giống.
Đèn xe tải. Xe đã tông tường thì không thể còn sáng đẹp cả hai đèn. Giờ chỉ còn bóng đèn cos ở góc cabin sáng, chùm sáng dẹt chúc xuống thành một vệt sáng trên mặt đường, thỉnh thoảng chập chờn. Bóng phía ngoài đã vỡ, lâu lâu xẹt tia lửa.
Cột đèn đường. Bản cũ là một hình nón đầy hạt lấm tấm. Bản mới làm theo ảnh đèn đường natri ngoài đời:
- Ánh vàng ấm, rọi lên tường, hàng rào và cả nhân vật, có đổ bóng.
- Một vùng sáng trên mặt đất ngay dưới chân cột.
- Quanh chao đèn là lớp sương mờ mịn, không còn chấm hột.
Chương 9Nhìn lại
| Vấn đề | Cách sửa |
|---|---|
| Sáng đều, phẳng lì | Cúp điện xưởng, chỉ giữ vài nguồn sáng có chủ đích |
| Tắt hết thì tối như mực | Giữ một chút ánh sáng nền thật nhẹ |
| Vòng "vảy cá" quanh đèn | Ánh sáng mịn từng pixel, không chia nấc |
| Nắng dày như tấm vải | Tia song song mờ dần, ban đêm thành ánh trăng |
| Mỗi đèn một kiểu | Một hệ đèn chung: chùm sáng, quầng, bụi |
| Đèn pin xuyên qua zombie | Bóng đặc hơn, ánh sáng dội lại dừng ở zombie |
| Zombie trong tối vẫn hiện rõ | Phải có đường nhìn và được chiếu sáng mới thấy |
| Đèn xe, đèn đường trông giả | Làm lại theo ảnh chụp thật |
Mấy điều mình rút ra:
- Tối không phải là tắt đèn. Bóng tối chỉ đáng sợ khi ngay cạnh nó có chỗ sáng.
- Hình giữ pixel, ánh sáng để mịn.
- Ánh sáng phải phát ra từ nguồn thật. Có vật chắn là phải có bóng.
- Xem ảnh thật trước khi làm, đừng làm theo trí nhớ.
- Ánh sáng cũng là cách chơi. Đèn pin là để tìm (và tránh) zombie, không chỉ để nhìn đường.
Chương 10Tiếp theo
Chiếc xe tải sẽ được vẽ lại cho chi tiết hơn. Sau đó mình sẽ chơi thử cả màn để chỉnh độ tối: đủ đáng sợ, nhưng không tới mức phải dò dẫm từng bước. Mấy khẩu súng mới cũng đang chờ được thử trong bóng tối này.